မြတ်ဗုဒ္ဓသည် အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ကောဓနသုတ်တော်တွင် ဒေါသ၏ ဆိုးကျိုး (၇) ချက်ကို အောက်ပါအတိုင်း ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။
1. အကျိုးမဲ့ကို အကျိုးရှိသည်ဟု ထင်မြင်ခြင်း၊ အကျိုးရှိသည်ကို အကျိုးမဲ့ဟု ထင်မြင်ခြင်း
ဒေါသထွက်နေသူသည် မှန်ကန်စွာ ဆုံးဖြတ်နိုင်စွမ်းမရှိဘဲ အမှားအမှန်ကို ခွဲခြားသိမြင်နိုင်စွမ်း ပျောက်ဆုံးတတ်သည်။
2. စည်းစိမ်ဥစ္စာ ဆုံးရှုံးခြင်း
ဒေါသကြောင့် မဆင်မခြင် ပြုမူပြောဆိုခြင်းများက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၊ ဆက်ဆံရေးများကို ထိခိုက်စေပြီး စည်းစိမ်ဥစ္စာများ ဆုံးရှုံးစေနိုင်သည်။
3. အခြွေအရံ၊ ဂုဏ်သတင်းနှင့် အရှိန်အဝါ ဆုတ်ယုတ်ခြင်း
ဒေါသကြီးသူကို မည်သူမျှ ပေါင်းသင်းလိုခြင်းမရှိဘဲ မိတ်ဆွေအပေါင်းအသင်းများ ဝေးကွာသွားတတ်သည်။ ဂုဏ်သတင်းလည်း ကျဆင်းစေသည်။
4. အိပ်မပျော်ခြင်း၊ စိတ်မအေးချမ်းခြင်း
ဒေါသသည် စိတ်ကို ပူလောင်စေပြီး ငြိမ်းချမ်းမှုကို ပျက်စီးစေသည်။ ဒေါသထွက်နေချိန်တွင် အိပ်မပျော်ခြင်း၊ စိတ်မအေးချမ်းခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။
5. ရုပ်ဆင်းအင်္ဂါ ပျက်စီးခြင်း
ဒေါသထွက်နေသူ၏ မျက်နှာသည် ကြမ်းတမ်းပြီး မနှစ်မြို့ဖွယ် ဖြစ်နေတတ်သည်။ ရေရှည်တွင် ကျန်းမာရေးကိုလည်း ထိခိုက်စေနိုင်သည်။
6. မိတ်ဆွေများ ဝေးကွာခြင်း
ဒေါသကြီးသူကို မည်သူမျှ ပေါင်းသင်းလိုခြင်းမရှိဘဲ မိတ်ဆွေအပေါင်းအသင်းများ ဝေးကွာသွားတတ်သည်။
7. သေပြီးနောက် အပါယ်ဘုံသို့ ရောက်ရှိခြင်း
ဒေါသကြောင့် ပြုလုပ်မိသော မကောင်းမှုကံများသည် သေပြီးနောက် မကောင်းသောဘုံဘဝသို့ ရောက်ရှိစေနိုင်သည်။
ထို့အပြင် ဒေါသသည် မိမိကိုယ်ကို ပထမဆုံး ဖျက်ဆီးတတ်သော မီးနှင့်တူကြောင်းလည်း ဗုဒ္ဓဒေသနာတွင် ဖော်ပြထားသည်၊ ဒေါသဖြစ်ပေါ်လာပါက ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများကို ပုံမှန်မဟုတ်အောင် ပူလောင်ဖျက်ဆီးခြင်း၊ ကျန်းမာရေးပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်စေခြင်းတို့လည်း ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။
စိတ်မတိုအောင် နေထိုင်နည်းများ
မြတ်ဗုဒ္ဓသည် ဒေါသကို ပယ်သတ်ရန်အတွက် လက်တွေ့ကျသော နည်းလမ်းများစွာကို ဟောကြားခဲ့သည်။1. ခန္တီ (သည်းခံခြင်း) တရားပွားများခြင်း
သည်းခံခြင်းသည် ဒေါသကို တန်ပြန်နိုင်သော အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းဖြစ်သည်။ သူတစ်ပါး၏ ပြစ်မှားမှုကို သည်းခံခြင်း၊ ခက်ခဲသော အခြေအနေများကို သည်းခံခြင်းဖြင့် ဒေါသကို ထိန်းချုပ်နိုင်သည်။2. မေတ္တာဘာဝနာ ပွားများခြင်း
မေတ္တာသည် ဒေါသ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်တရားဖြစ်သည်။ မိမိကိုယ်ကို ချစ်ခင်သကဲ့သို့ သူတစ်ပါးအပေါ်၌လည်း မေတ္တာထားခြင်း၊ ကရုဏာထားခြင်းဖြင့် ဒေါသကို လျှော့ချနိုင်သည်။
3. သတိပဋ္ဌာန် (သတိထားခြင်း) တရားကျင့်ကြံခြင်း
မိမိစိတ်ထဲတွင် ဒေါသဖြစ်ပေါ်လာသည်ကို သတိပြုမိခြင်းဖြင့် ဒေါသကို ချက်ချင်း ထိန်းချုပ်နိုင်သည်။ ဒေါသ၏ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ၊ တည်နေပုံ၊ ပျက်စီးသွားပုံတို့ကို ဆင်ခြင်ခြင်းဖြင့် ဒေါသကို ပယ်သတ်နိုင်သည်။
4. ပညာဖြင့် ဆင်ခြင်သုံးသပ်ခြင်း
ဒေါသဖြစ်ပေါ်လာရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းများကို ပညာဖြင့် ဆင်ခြင်သုံးသပ်ခြင်း၊ ဒေါသ၏ ဆိုးကျိုးများကို ပြန်လည်အောက်မေ့ခြင်းဖြင့် ဒေါသကို လျှော့ချနိုင်သည်။
5. မကောင်းသော အာရုံများကို ရှောင်ရှားခြင်း
ဒေါသဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သော အခြေအနေများ၊ ပုဂ္ဂိုလ်များ၊ အာရုံများကို တတ်နိုင်သမျှ ရှောင်ရှားခြင်းဖြင့် ဒေါသကို ကာကွယ်နိုင်သည်။
6. ကောင်းသော မိတ်ဆွေများနှင့် ပေါင်းသင်းခြင်း
ကောင်းသော မိတ်ဆွေများ၏ အဆုံးအမကို ခံယူခြင်း၊ တရားဓမ္မကို ဆွေးနွေးခြင်းဖြင့် ဒေါသကို လျှော့ချနိုင်သည်။
အားလုံးသော တရားချစ်ခင်သူတော်စင်များ ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာချမ်းသာကြပါစေ
မုဒိတာရှင်ဆရာတော် ဒေါက်တာအာလောက
